WETENSCHAPSWINKEL.BE

ONDERZOEKSNIEUWS

Inhoudstafel

1. Aankondigingen
Prijzen voor onderzoek naar leesattitude


2. Sociale Activering
2.1 Voetbal als vorm van sociale activering
2.2 Sociale mobiliteit van ervaringsdeskundigen in de armoede

3. Lezen
3.1 Leidt voorlezen tot betere leesattitude?
3.2 Afhakend leesgedrag bij jongeren

4. Educatie
4.1. Een leidraad voor vorming aan specifieke doelgroepen
4.1 Vorming over afvalbeheer en consumptiegedrag: wat is het verband?

5. Hulpverlening
5.1. Moeders als incestslachtoffers
5.2. Onderzoek naar de hulpverlening aan tienermoeders

6. Cultuur
6.1. Kunsthistoriek: momenten ter ere van gesneuvelden

7. Seksualiteit
7.1. De relatie tussen perceptie van pornografie en de eigen seksulatiteitsbeleving van jongeren
7.2. Met wie communiceren studenten met een vaste relatie over seksualiteit?

8. In-/uitschrijven op de Nieuwsflash/Nieuwsbrief

Beste lezer,

Een nieuwe dosis onderzoeksrapporten. Dat heeft de Wetenschapswinkel voor u klaar. Studentonderzoekers bogen zich over uiteenlopende topics. Hieronder leest u een woordje meer over hun werk.

De integrale onderzoeksrapporten kan u downloaden via de websites van de Wetenschapswinkel Antwerpen en de Wetenschapswinkel Brussel.

Veel leesplezier!

Aankondigingen

Annick De Vylder valt met haar onderzoek naar leesattitude van schoolkinderen twee keer in de prijzen

Annick wist zowel de jury van de Scriptieprijs Stichting Lezen als die van de Klasseprijs te overtuigen met haar “methodologisch voorbeeldig opgezette en met accuratesse uitgevoerde onderzoek”. Van Stichting Lezen ontving Annick een cheque van 2.500 euro. De Klasseprijs, een citytrip voor twee personen ter waarde van 500 euro, werd haar overhandigd in aanwezigheid van Koningin Paola, op de avond van de uitreiking van de Vlaamse Scriptieprijs.

Hier lees je meer over deze scriptie.

Kaap zelf een prijs weg met je eindwerk

De Vlaamse Scriptieprijs richt zich tot alle laatstejaarsstudenten aan Vlaamse hogescholen en universiteiten, van studenten mode, pedagogie of letterkunde tot burgerlijk ingenieurs en informatici.  De scriptie die je nu nog bloed, zweet en tranen kost, kan een geldprijs van 2.500 euro en heel wat media-aandacht opleveren. Je eindwerk komt bij inschrijving automatisch terecht in een online scriptiebank. Inschrijven kan vanaf 14 mei 2010. Op www.scriptieprijs.be vind je alvast enkele nuttige tips voor het schrijven van je scriptie. Succes!

top

Sociale Activering

Griet Malfroid. "The Homeless World Cup: voetbal als vorm van sociale activering."
Een casestudy van het 'Activeringsproject Harde Kern Druggebruikers' te Antwerpen-Noord.
Masterproef Agogische Wetenschappen – Vrije Universiteit Brussel – Promotor Prof. Dr. M. Theeboom - Begeleider: R. Haudenhuyse

Deze masterproef verbindt drie verschillende onderwerpen: sport als vorm van sociale activering bij thuislozen. Uitgangspunt hierbij is The Homeless World Cup, een jaarlijks straatvoetbaltornooi voor (ex-)daklozen en (ex)druggebruikers uit de hele wereld. Dit tornooi wilt deze uiterst kwetsbare doelgroep stimuleren om hun leven (terug) in handen te nemen. Met een casestudy van 'Activeringsproject Harde KernDruggebruikers' te Antwerpen-Noord gaat Griet na of deelname aan The Homeless World Cup 2008 te Australië daadwerkelijk ‘activeert’. Op basis van diverse diepte-interviews met deelnemers en bevoorrechte getuigen formuleert ze aanbevelingen om ‘sport als vorm van sociale activering’ nog beter af te stemmen op de doelgroep.

Lees meer..

top

Sociale Activering

Pieter Nijs. "Sociale mobiliteit van opgeleide ervaringsdeskundigen in de armoede en de sociale uitsluiting."
Masterproef Sociologie – Universiteit Antwerpen – Prof. Dr. J. Vranken

Ervaringsdeskundigen in de armoede en sociale uitsluiting zijn mensen die in armoede zijn opgegroeid en via vorming en tewerkstelling hun milieu van oorsprong ontgroeiden. Ze spelen een belangrijke rol in de armoedebestrijding als bemiddelaars tussen mensen in armoede en hun verenigingen enerzijds en administraties en organisaties anderzijds. Pieter onderzocht, op vraag van het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen, het sociale mobiliteitsproces dat deze mensen doormaken en de gevolgen ervan. Hij nam interviews af met negen ervaringsdeskundigen om na te gaan of ze sociale contacten en vriendschappen ontwikkelen met mensen uit een andere omgeving en of ze zich aanpassen aan de cultuur en levenswijze van hun nieuwe sociale netwerk.
De resultaten wijzen erop dat ervaringsdeskundigen niet breken met hun thuismilieu maar wel op de sociale ladder stijgen en effectief aansluiting vinden met de middenklasse. Er zijn echter grote individuele verschillen, waarbij de sociale klasse van de partner een verklarende factor kan zijn. De rol van de partner in het sociale mobiliteitsproces is dan ook een interessante piste voor vervolgonderzoek.

Lees meer…

top

Lezen

Annick De Vylder. "Leidt voorlezen tot een betere leesattitude? Een quasi-experimenteel onderzoek in het zesde leerjaar van het basisonderwijs."
Masterproef Opleidings- en Onderwijswetenschappen - Universiteit Antwerpen - Promotor: Prof. Dr. P. Van Petegem

De laatste decennia wordt lezen meer en meer verdrongen door televisiekijken, surfen of gamen. Lezen is echter zeer belangrijk voor de taalontwikkeling en onderwijskansen van kinderen. Scholen leveren dan ook heel wat inspanningen om hun leerlingen aan te zetten tot lezen, maar slagen deze leesbevorderingsprogramma’s in hun opzet? In het kader van haar masterscriptie onderzocht Annick, in samenwerking met Stichting Lezen, of de leesattitude van leerlingen uit het zesde leerjaar kan verbeteren als zij voorlezen uit prentenboeken aan kleuters. Voor dit onderzoek bezocht ze 9 scholen en liet ze 320 leerlingen op vier verschillende tijdstippen vragenlijsten invullen. De leerlingen werden onderverdeeld in twee groepen: een groep die wel en niet voorlas. Op deze manier kon ze korte termijneffecten van het voorlezen op de leesattitude meten.
Annick kon vaststellen dat de ‘ontlezing’, die zo typisch is voor tieners, al in het zesde leerjaar aan de gang is. De achteruitgang in leesplezier werd echter wel afgeremd in de groep die voorlas. Het onderzoek toont hiermee het belang aan van positieve leeservaringen in de strijd tegen het afhaakgedrag.

Lees meer...

top

Lezen

Liesbeth Cornelissen. "Over drempels en stempels - afhakend leesgedrag bij jongeren en de mogelijke rol van cross-overliteratuur.”
Masterproef Taal- en Letterkunde: Literatuur van de Moderniteit - Universiteit Antwerpen - promotor: Prof. Dr. S. Hillen

Jongeren die afhaken als ze de overstap maken van de jeugd- naar de volwassenenliteratuur, het gebeurt jammer genoeg maar al te vaak. Als schuldige wordt vaak het literatuuronderwijs aangeduid. Het is immers op school dat heel wat jongeren afknappen op literatuur, omdat ze bijvoorbeeld hun gading niet vinden op de leeslijsten die de leraren samenstellen.
Op vraag van de Stichting Lezen boog Liesbeth zich over dit afhaakgedrag van jonge lezers. Ze bestudeerde hierbij de mogelijk drempelverlagende en leesbevorderende rol van cross-overboeken, boeken die de grenzen tussen jeugd- en volwassenenliteratuur doorbreken. Liesbeth zocht antwoorden in de twintig gesprekken die ze voerde met leerlingen uit het vijfde jaar ASO. Ze stelde hen vragen over hun leesgedrag en -attitude en hun ervaring met een cross-overboek dat ze te lezen kregen.
Liesbeth stelde vast dat de leerkrachten, hoewel volgens de vakliteratuur van weinig invloed op de leesattitude en het leesgedrag van leerlingen, toch een niet te onderschatten rol spelen. Vooral bij het begeleiden van de boekkeuze kunnen ze de doorslag geven. Ze moeten er in de eerste plaats voor zorgen dat leerlingen boeken kunnen lezen die bij hen passen. En voor sommige leerlingen kunnen dat cross-overboeken zijn.

Lees meer...

top

Educatie

De Bruyn Jinli. Ontwikkelen van een leidraad voor het organiseren van vormingen voor jongeren uit specifieke doelgroepen.
Masterproef Agogische Wetenschappen – Vrije Universiteit Brussel - Promotor: Prof. Dr. K. Lombaerts

Vorming en kansen bieden aan jongeren tussen 12 en 25 jaar uit randgroepen. Dat is de ‘core business’ van Habbekrats. Jinli bestudeert hoe Habbekrats zijn (vormings)activititeiten en –projecten nog kwalitatiever kan maken. Uit een literatuur-analyse en interviews met begeleiders concludeert ze dat men bij de planning en de evaluatie best rekening houdt met volgende elementen: spelregels, de tijd, het terrein, de mogelijkheid tot aanpassen, de doelen, de inkleding, de uitleg en het materiaal. Binnen de activiteiten voorziet men best  avontuur en uitdaging, beloningsmomenten, vormingselementen en een positieve afsluiter. De PDCA-cirkel, aangevuld met de Kwaliscoop, vormen waardevolle instrumenten om de kwaliteitszorg in de praktijk te brengen.

Lees meer…

top

Educatie

Kirsten Vermeulen. "Onderzoek naar de relatie tussen de vorming 'Leren afval beheren op school' en het consumptiegedrag en afvalbeheer op school."
Masterproef Agogische Wetenschappen - Vrije Universiteit Brussel – Promotor: Prof. Dr. T. Vanwing

Kirsten voerde haar onderzoek uit in opdracht van GREEN, een vzw die vormingen ‘Leren Afval Beheren Op School’ (LABO) verzorgt in Vlaamse lagere scholen. Doel van deze vorming is leerlingen en schoolpersoneel bewustmaken van de problematiek van afval en niet-duurzame consumptie. Kirsten  gaat via electronische vragenlijsten na of deze LABO- vorming leidt tot het nemen van maatregelen voor goed afvalbeheer en duurzame consumptie op school, zowel op het niveau van onderwijs- en leerprocessen, schoolbeleid en -organisatie als in contact met externen. Kirsten concludeert dat er slechts een zwakke relatie bestaat tussen het volgen van de LABO-vorming en het nemen van maatregelen inzake duurzame consumptie en afvalbeheer op school. Naar aanleiding van de vorming komen de thema’s afval en duurzame consumptie wel vaker aan bod, zowel tijdens de lessen als door middel van een uitstap. Hoe vaker men de LABO- vorming volgt, hoe groter de kans bestaat dat men de beoogde maatregelen ook effectie neemt.

Lees meer...

top

Hulpverlening

Caro Coessens. "Moeders als (incest)slachtoffers. Verkennend onderzoek naar de hulpverlening in Vlaanderen."
Masterproef Pscyhologie - Vrije Universiteit Brussel - Promotor: Prof. Dr. C. Andries

Onderzoek naar de begeleiding van moeders wiens kind(eren) seksueel misbruikt is/zijn door hun vader, is schaars. Meestal worden enkel het kind en/of de dader aanzien als slachtoffer. Daarom biedt Moeders tegen Incest een forum aan de ‘vergeten’ groep van de moeders. Op vraag van deze organisatie gaat Caro bij moeders en hulpverleners na wat de tekortkomingen zijn van de huidige hulpverlening naar de moeders toe. Ze vergelijkt de visie van hulpverleners en moeders op hulpverlening  en onderzoekt welke verbeteringen nodig en haalbaar zijn. Uit de resultaten blijkt dat hulpverleners vinden dat er voor moeders als (incest)slachtoffer voldoende aanbod is. Moeders daarentegen vinden dat er te weinig voorzieningen zijn waar zij terecht kunnen. Ze vinden de hulp die ze kunnen krijgen niet gespecialiseerd en adequaat genoeg.

Lees meer...

top

Hulpverlening

Anneleen Malcorps. "Een eerste aanzet tot onderzoek naar de hulpverlening aan tienermoeders."
Masterproef Sociologie - Universiteit Antwerpen - Promotor: Prof. Dr. Thérèse Jacobs

In dit eerste verkennende onderzoek naar de hulpverlening aan tienermoeders in België, op vraag van het centrum voor Relatievorming en Zwangerschapsproblemen (cRZ), spitste Anneleen zich toe op de provincie Antwerpen. Via een enquête bevroeg ze 71 OCMW’s over hun hulpverlening aan tienermoeders. Drie interviews met experts, vulden de kwantitatieve resultaten aan met kwalitatieve gegevens. Op deze manier ging Anneleen na in hoeverre financiële steun aan tienermoeders ook voorzien wordt via andere vormen van hulpverlening (zoals Centra voor Integrale Gezinszorg en Begeleid Zelfstandig Wonen).
De resultaten geven aan dat er behoorlijk wat variatie zit in de hulp die OCMW’s aanbieden. Er blijkt ook dat de maatschappelijk werkers een grote beslissingsruimte hebben in het toekennen van het leefloon en aanvullende hulpverlening aan tienermoeders. Om de problematiek grondiger te onderzoeken stelt Anneleen tot slot een verbeterde versie van de enquête voor.

Lees meer…

top

Cultuur

Sarah Depestel. "Momumenten ter ere van gesneuvelden uit de eerste en tweede wereldoorlog in Gent: een (kunst)historisch overzicht met voorstellen ter bevordering van de instandhouding en eventuele restauratie."
Masterproef Monumenten- en Landschapszorg - Universiteit Antwerpen - Promotor: Dr. Dirk Laporte

Op vraag van het Belgisch Nationaal Herdenkingscomité ontwikkelde Sarah in haar masterscriptie een gebruiksvriendelijke methodiek om oorlogsmonumenten te inventariseren met het oog op instandhouding en eventuele restauratie. Deze methodiek paste ze toe op de stad Gent, wat resulteerde in twee zelf aangelegde en ontworpen databanken. In de databank ‘oorlogsmonumenten’ zijn 123 monumenten terug te vinden met zeer gedetailleerde stilistische, kunsthistorische en materiaaltechnische informatie. De tweede databank is een verzameling van alle biografische informatie over de kunstenaars die de oorlogsmonumenten maakten.
Uit de inventarisatie blijkt dat er sinds eind jaren ’70 al zes monumenten uit het Gentse straatbeeld verdwenen. Bovendien bevinden verschillende oorlogsmonumenten zich in slechte staat door een combinatie van leeftijd, vervuiling, vandalisme of foutieve reiniging. Sarah geeft dan ook een overzicht van technieken om monumenten te reinigen, te beschermen en eventueel te herstellen.

Lees meer...

top

Seksualiteit

Maarten Bornauw. "Pornografie op het internet: een kwalitatief onderzoek bij 16 tot 18-jarige jongens naar de belevenis van pornografie en naar de interactie ervan met hun eigen seksualiteitsbeleving."
Masterproef Communicatiewetenschappen - Vrije Universiteit Brussel - Promotor: Prof. Dr. Nico Carpentier

Maarten vertrekt voor zijn onderzoek van een vraagstelling aangebracht door Sensoa: welke relatie heeft de perceptie van pornografie met de eigen seksualiteitsconcepten en belevingen van jongeren? Via een kwalitatieve inhoudsanalyse en een receptieonderzoek bij 16 tot 18-jarige jongens onderzoekt Maarten de perceptie van pornografie, de beleving ervan en de interactie met de eigen seksualiteit. Hij besluit dat de impact van pornografie niet enorm is, maar wel aanwezig. Het overgrote deel van de jongeren ontwikkelt ‘ondanks’ pornografie een vrij gezonde en evenwichte seksualiteit.’Leren omgaan met pornografie’ zou die evenwichtige ontwikkeling wel ten goede komen.

Lees meer...

top

Seksualiteit

Isabelle Duquenne. "Kwalitatief onderzoek naar de communicatiekanalen betreffende de seksualiteit bij studerende jongvolwassenen met een langdurige heteroseksuele relatie."
Masterproef Psychologie - Vrije Universiteit Brussel - Promotor: Prof. Dr. Klaï

Voor Sensoa blijft het seksuele leven van jongvolwassenen een interessant onderzoekstopic. Isabelle speelde hier op in en bevroeg deze leeftijdsgroep (20 tot 25 jaar): met wie spreken ze over seksualiteit? En waar halen ze hun informatie vandaan? Isabelle stelt vast dat de geïnterviewden communicatie over seksualiteit als onderdeel van hun relatie beschouwen. Met sommige vrienden praten de respondenten oppervlakkig over seksualiteit, met anderen gaan ze dieper in op de eigen seksuele relatie. Met ouders hoeft er niet altijd over seksualiteit te worden gepraat. Als dat toch gebeurt, krijgt de moeder de voorkeur. Professionele hulpverleners raadpleegt men pas als men met vragen of problemen bij niemand anders terechtkan. Internet staat op nummer 1 als informatiebron. Tijdschriften en televisieprogramma’s bieden vooral ontspanning.

Lees meer...

top

In- of uitschrijven Nieuwsflash

Wenst u deze nieuwsflash in de toekomst niet meer te ontvangen, stuur dan een mailtje naar Saskia.Vandeputte@vub.ac.be met de boodschap "niet meer doorsturen"

maart 2010

"De Wetenschapswinkels zijn een actie die wordt ondersteund binnen het actieplan Wetenschapsinformatie en Innovatie. Dit actieplan is een initiatief van de Vlaamse Overheid."